Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH)

Cinsel Yolla Hastalıklar Nasıl Bulaşır?

Adından da anlaşılacağı üzere cinsel yolla hastalıkların bulaşmasının öncü sebeplerinden birisi cinsel birlikteliktir. Cinsel birliktelik sırasında kan, meni ya da vajinal sıvı sebebiyle hastalığın sağlıklı vücuda geçmesi ve yayılımı söz konusudur. Başta enfeksiyonel kaynaklı bu rahatsızlıkların bulaşma hızı da oldukça yüksektir.

Fakat cinsel yolla bulaşan hastalıklar sadece bu şekilde yayılım göstermemektedir. En yaygın bulaşma yöntemlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Meni ve Vajinal Sıvı Bulaşması: Cinsel yolla birliktelik yaşayan partnerlerde eğer hastalık taşıyan bir kişi varsa sağlıklı kişiyi taşıyıcı konumuna getirebilir. Erkeklerde meni, kadınlarda ise vajinal sıvı içerisinde yer alan enfeksiyon hücreleri bulaşı tetikler.
• Kan ile Bulaşma: Kan içerisinde yer alan hastalıklı hücreleri taşıyacağı için ciddi bir bulaş riskine neden olmaktadır. Hastalıklı bireylerin kanlarından korunmak ve bunları vücuda açık yara ya da farklı sebeplerle temas ettirmemek gerekir.
• Ortak Enjeksiyon/İğne Kullanımı: Aynı iğne ya da enjeksiyonun birden fazla kişi tarafından kullanılması da tehditlerin başında yer almaktadır. Uyarıcı madde ya da ilaç gibi maddelerin ortak iğnelerle birden fazla kişi tarafından damara temas ettirilmesi risk faktörünü arttırır.
• Korunmasız Cinsel Birliktelik: En büyük problemlerin başında yer almaktadır. Kadın ya da erkek korunmasız bir cinsel partner tercihi yaptığında cinsel yolla bulaşan hastalıkların görülme olasılığı da artış gösterir.
• Genetik Hastalık Geçişi: Her zaman cinsel birliktelik hastalığın görülme sebebi olmaz. Eğer anne cinsel yolla bulaşan bir hastalığın taşıyıcısıysa, örneğin HPV tanısı aldıysa, hamile kaldığında bu hastalığı bebeğine de geçirebilir.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıkların Belirtileri Nelerdir?

Yapılan araştırmalar ve incelemelere göre cinsel yolla bulaşan hastalıkların belirtileri değişiklik göstermektedir. Her hastalığın ortak belirtisi olduğu gibi kendi içerisinde farklı semptomlarından da bahsedilebilmektedir. Ayrıca bu belirtilerin geç ortaya çıkma durumu da yaygındır. İlk başta görülen birkaç belirti bir iki hafta içerisinde ‘iyileşmiş’ gibi gösterebildiğinden dikkatli olmak gerekir.

Yaygın olarak görülen ve genellikle birden fazlası bir arada bulunduğunda cinsel yolla bulaşan hastalık şüphesi uyandıran semptomlar şu şekildedir:

• Kas ve eklemlerde ciddi ağrı,
• Geçmeyen ve yüksek ateş,
• Cildin farklı alanlarında deri döküntüsü,
• Baş ağrısı,
• İshal ya da ciddi kabız olma,
• Kusma ya da bulantılar,
• Kadınlarda vajinal akıntıda değişim (Renk ve koku değişimleri),
• Kadınlarda anormal ve beklenmeyen kanamalar,
• Vajina bölgesinde sürekli kaşıntı,
• Penisten gelen akıntı,
• İdrar yaparken ağrı çekme ya da yanma durumu,
• Genital bölgede görülen siğiller – kabarcıklar,
• Cinsel ilişki yaşandığı sırada ağrı yaşama,
• Testislerde kabarıklık/ şişme,
• Testislerde meydana gelen anormal ağrılar,
• Adet dönemi olmamasına rağmen kanama görülmesi.

Geçmeyen ve farklı sağlık sorununa bağlı olarak açıklanamayan bu belirtilere sahip bireylerin en yakın sağlık kuruluşunda kontrole gitmesi önerilir. Yapılacak testler ile cinsel yolla bulaşan hastalıklardan birisine kapılıp kapılmadığı görülebilir.

Kadınlarda Görülen Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar

Erkeklere kıyasla kadınlarda cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda çalışmalar çok daha nadirdir. Üstelik toplum ve cinsel hastalıklara bakış sebebiyle fark edilme sıklığı da değişiklik göstermektedir. Kadınların toplum içerisinde bu hastalıklara yakalanma olasılığı yüksektir. Hamilelik sebebiyle bebeğe bulaş riski de bulunacağından kadınların daha dikkatli olması gerekir.

Kadınlarda cinsel yolla bulaşan hastalıklar erkeklerde olanlarla benzerlik göstermektedir. Yaygın olarak tanılamaya sebep olan hastalıklar şunlardır:

1 – Mantar (Kandidiyazis)

Kadınların yaygın olarak rahatsızlık duyduğu ve kadın doğum uzmanına başvurduğu durumlardan birisidir. Mantar özellikle kaşıntı ve vajinal akıntı ile kendisini belli eder. Hasta cinsel yolla bulaşan hastalıktan şüphe duymadan önce bu kaşıntıya dayanamayarak doktora başvurur. Fitil, krem gibi ilaç tedavileri yapılır.

2 – Trikomanas

Trichomanas vaginalis paraziti taşıyan bir erkekten sağlıklı bir kadına geçmesiyle oluşmaktadır. Kadından erkeğe geçişi de söz konusudur. Kadınlarda rahim ağzına ya da doğrudan vajinanın iç bölgesine yerleşebilmektedir.

3 – Vajinit

İltihaplanmaya neden olan cinsel yolla bulaşan hastalıklardan birisidir. Dışarıdan bulaş gösterebildiği gibi içeride mantar ve bakteri sayısında meydana gelecek dengesizliğe bağlı olarak da görülebilir. Erken fark edildiğinde tedavisi daha basitken geç fark edilirse dirençli bir yapı haline gelebilir.

4 – Herpes (Uçuk)

Oral ve genital uçuklara neden olan yaygın bir enfeksiyon şeklidir. Özellikle bebekler için de ciddi riskler barındırdığından hafife alınmaması gereken bir durumdur. Genital Herpes ciltten cilde temas ettiğinde bulaşma gösterir.

5 – HPV (Kondilom)

Cinsel yolla bulaşan tehlikeli hastalıklar sınıfında HPV yer alır. Belirtileri arasında genital siğiller yer alır. Bu siğiller ve hastalık tedavi edilmezse kansere bile sebep olabilmektedir. Kadınların neredeyse %80’i bir kere de olsa bu virüse maruz kalmaktadır.

6 – HIV (AIDS)

Türkçesi ‘İnsan Bağışık Yetmezlik Virüsü’ olarak adlandırılmaktadır. Tedavi edilmediği müddetçe bağışıklık sistemini tamamen zayıflatır. Öyle ki neredeyse çalışmaz duruma getirerek farklı sağlık problemlerine de davetiye çıkarır. Özellikle farklı kanser türlerinin görülmesinde etkili olmaktadır.

7 – Hepatit

Hepatit B ya da Hepatit C virüsü kadınlarda yaygın olarak görülmektedir. Karaciğer organında hücre iltihaplanmasına ya da genel hasarına neden olmaktadır. Bulaşıcı bir hastalık olması sebebiyle dikkatli olunması gerekir. Dövme, diş fırçası, traş takımı ya da bebeğe hamilelikte geçiş bulaş nedenleri arasındadır.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Nelerdir?

Uluslararası sağlık kuruluşları tarafından tanılanan ve üzerinde çalışmalar yapılan birden fazla hastalık bulunmaktadır. Erkek ve kadınlar için ciddi risk barındıran bu hastalıkların her biri farklı belirtiler göstermektedir. Ancak her bir hastalık tedavi edilmediğinde ya da kontrol altına alınmadığında riskleri de beraberinde getirir.

Daha önce değinilen kadınlarda görülen cinsel rahatsızlıklar dışında bahsedilebilecek diğer hastalıklar şunlardır:

Frengi (Sifiliz)

Treponema Pallidum ismindeki bir bakteriden kaynaklı ortaya çıkan enfeksiyondur. Dış genital organlar başta olmak üzere rektum, makat, ağız ve dudak bölgesinde yaralara neden olmaktadır. Tedavi edilmezse başka ciddi sağlık problemleri ortaya çıkmaktadır. Ve yine gebelikte anneden bebeğe geçiş sağlamaktadır.

Klamidya

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar arasında yer alıp hem kadınlarda hem de erkeklerde görülebilmektedir. Bakteriyel enfeksiyon olan bu hastalık her yaşta ortaya çıkabilmektedir. Erken evrelerde ciddi semptomlar barındırmasa da ilerlediğinde kadınlarda erken doğum, kısırlık, pelvik ağrıları da meydana getirebilir.

Bel Soğukluğu (Gonore)

Meni ve vajinal sıvı ile geçiş yapan bu hastalık; rektum, boğaz ve idrar yolunu etkilemesiyle bilinmektedir. Kadınlarda rahim ağzına da yerleşebileceğinden problem yaratacaktır. Eğer anne adayı bu bakteriyi kaparsa bebeğine de geçiş yapma olasılığı vardır. Bebeklerde gözleri etkileyebildiği gibi erken doğuma da neden olacaktır.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Nasıl Tedavi Edilir?

Teşhis edilen cinsel yolla bulaşan hastalıklar tedavi şekilleriyle de farklılaşmaktadır. Bazı hastalıklara yakalanmamak için korunma yolları vardır. Teşhis edilen hastalıkların bazılarında ise tedavi söz konusudur. Fakat her zaman yüzde yüz tedavi söz konusu olmayacaktır. Semptomların kontrol edilmesi ve ağırlaşmaması adına bu tedaviler gerçekleşebilmektedir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların tedavi yöntemleri ise şu şekildedir:

İlaç Tedavisi: Bakteriyel rahatsızlıklar için özellikle antibiyotik tedavisi yaygın olarak kullanılmaktadır. Antibiyotik ile bakteriyel enfeksiyonların bastırılması ve kurutulması mümkün olabilmektedir. Klamidya, bel soğukluğu ya da diğer bakteriyel enfeksiyonlar için etkili sonuç verebilmektedir.

Antiviral İlaçlar: Herpes ya da HIV gibi viral hastalıklar tamamen iyileştirilemez. Kontrol altında tutulması ve semptomların hafifletilmesi için tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Hastalığı yönetebilmek, hastaya yaşanabilir bir durum yaratabilmek adına önerilmektedir.

Kronik Hastalık Yönetimi: HIV, HPV gibi rahatsızlıklar ömür boyu semptomlarını göstermektedir. Kronik hastalıkların en modern tedavi yöntemleri hastaların daha sağlıklı yaşam sürmesi için gereklidir. Hastalığa yakalanmadan önce de önleyici iğneler kullanılabilmektedir.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Nasıl Korunulur?

Kadın ve erkeklerin cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunabilmesi için bazı yöntemleri uygulaması, dikkat etmesi gerekir. Söz konusu hastalıklardan korunabilmek için:

• Korunarak cinsel birliktelik yaşanmalı.
• Olası tehlike sınıfında olan bireylerin düzenli kontrollere gitmesi gerekir.
• Gerekli tetkik ve kontroller için doktor gözetiminde olunmalı.
• Anne adaylarının gebelik süresince destek alması gerekir.
• Çok eşli cinsel birliktelik yaşanmamalı.
• Cinsel hayatı çok aktif olan bireylerle cinsel birlikteliğe girilmemeli.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarda Hangi Bölüme ve Doktora Görünülmelidir?

Eğer teşhis ya da olası bir şüphe ile cinsel yolla bulaşan hastalıkların tetkikini yaptırmak isterseniz gidebileceğiniz bölümler bellidir. Kadınlar için Jinekoloji (Kadın Hastalıkları ve Doğum) bölümü, erkeklerde ise Üroloji bölümü ilgilenmektedir. Şüphe ya da semptom olmasa dahi belirli aralıklarda kontrol yapmak sağlık adına gereklidir.